Bezoekers uit Europa vonden de manier waarom de Maori met de hoofde van overledenen omgingen een gruwelijke uiting van barbarij. Maar ze raakten er ook door geobsedeerd. Net als bij de gekrompen hoofden van indianen in het Amazonegebied zagen enkele Europeanen deze objecten als souvenir waarmee ze thuis grote indruk konden maken. Een getatoeëerd Maori-hoofd, voor de Maori het symbool van mannelijkheid met een religieuze status omgeven, werd nu gedegradeerd tot ruilobject met een materiële waarde. In het gunstigste geval leverde een hoofd enkele wapens op, een transactie waar de ziel van de overledene wellicht nog vrede mee had kunnen hebben, maar binnen enkele jaren was de prijs gedaald tot een deken en een oud shirt.

De mooiste en origineelste krijgershoofden waren namelijk snel opgekocht door handelaren die zich op deze markt wierpen, voornamelijk Britten. En net als bij andere populaire en schaarse producten ontstond er een markt voor imitatiekoppen: slecht getatoeëerde hoofden van slaven die weinig opbrachten. Er is zelfs een verhaal van een opperhoofd die een handelaar een slaaf liet uitzoeken en beloofde dat hij dit hoofd, getatoeëerd en gedroogd, binnen drie dagen zou laten bezorgen. Er ontstond het vermoeden dat op de meeste hoofden die in de vitrines lagen van de Britse musea en bij verzamelaars thuis, de tatoeages post-mortem waren aangebracht. Vanwege deze excessen verbood de Britse overheid de handel in hoofden in 1831, op straffe van 40 pond per overtreding, wat voor die tijd een enorm bedrag was.

Voor de traditionele gezichtstatoeage bij de Maori kwam deze ingreep te laat. Jonge Maori-krijgers die getuige waren geweest van de onverkwikkelijke praktijken van de Europese handelaren, pasten ervoor om na hun dood als snuisterijtje te dienen voor besnorde Britten die er hun tafelgasten mee vermaakten. Zij zagen ervan af om hun gezicht te tatoeëren, zodat er in de tweede helft van de negentiende eeuw nog nauwelijks een man te vinden was met de traditionele gezichtsmoko. Typerend genoeg bleef de (voor de handel oninteressante) gezichtstatoeage bij vrouwen nog lange tijd bestaan.

Bron: De wereld van Tatoeage - Maarten Hesselt van Dinter

foto’s uit de collectie van Mark & Carolyn Blackburn, Hilo, Hawaii

Stem of voeg toe aan :